کانون نجوم راز آسمان

... من نیز گاهی به آسمان نگاه کرده ام



نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٤:٠۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/٥/۸

که ای سیاه رنگ در جدیدترین تصاویر تهیه شده از سیاره مشتری به چشم می خورد. در چند روز اخیر منجمان درپی یافتن علت به وجود آمدن این لکه هستند و نتایج جالبی به دست آمده است.

 

شاید وقتی «آنتنی ویزلی»(Anthony Wesley)،یکی از رصدگران و عکاسان مشهور سیاره مشتری، در حال عکاسی از بزرگترین سیاره گازی منظومه شمسی بود نمی دانست چه چیزی در انتظار اوست. در واقع وی در سحرگاه 19 جولای/ 28 تیر ماه، زمانی که سیاره مشتری بالاترین ارتفاع خود را نسبت به سطح افق می گرفت و باعث می شد اغتشاشات جوی کمتری بر نور دریافتی از آن به ساکنین زمین تاثیر بگذارند، از مشتری تصویری تهیه کرد که شاید تاریخی ترین تصویر وی از آن باشد.  در تصاویری که آنتنی ویزلی تهیه کرده بود لکه ای سیاه رنگ مانند لکه ایجاد شده در سال 1994 میلادی حاصل از برخورد دنباله دار شومیکر _ لوی 9 (Shoemaker-Levy 9) با جو مشتری، به خوبی مشخص شده بود در حالی که وی پس از مرور عکس هایش در 20 جولای/29 تیر به وجود این لکه اسرار آمیز پی برد. پس از وی منجمان آماتور دیگری هم با رصدهایی پی در پی وجود این لکه را تصدیق کردند.

 

Image
لکه سیاه در بالای تصویر و در نزدیکی قطب جنوب مشتری دیده می شود. عکس از: آنتنی ویزلی
 

 

 با شواهد و اسناد ثابت شد این لکه از برخورد سیارک یا دنباله داری با جو سیاره مشتری به وجود آمده است. یکی از این دلایل بازتاب درخشان طیف مادون قرمز نور خورشید توسط این لکه است که تنها به دلیل غبار حاصل از برخورد سیارک یا دنباله دار می توان به وجود آید. ( لازم به ذکر است که در ناحیه فوقانی جو مشتری به صورت عادی غباری وجود ندارد.) یکی از مسئولین تلسکوپ مادون قرمز ناسا در هاوایی، در این باره می گوید:" این لکه تمام مشخصات برخورد دنباله دار شومیکر لوی را در 15 سال پیش داراست. قرار گرفتن ذرات غبار در ارتفاع زیاد شبیه به هیچ یک از وقایع آب و هوایی بر روی مشتری نیست." اگر این لکه توسط برخورد به وجود آمده باشد ممکن است تا روز های آینده توسط تند بادهای جو مشتری ناپدید شود.

 

Image
تصویر تلسکوپ 1/8 متری جیمینی از لکه سیاه در طیف مادون قرمز میانی

 

 

 

Image
تصویر مادون قرمز تلسکوپ 10 متری کک از لکه سیاه و مقایسه آن با ابعاد سیاره زمین و لکه بزرگ مشتری

 

 

 

Image
تصویر تلسکوپ فضایی هابل از مشتری و به نمایش کشیدن جزئیات بیشتری از لکه سیاه

 

این لکه در نزدیکی طول جغرافیایی 210 درجه قرار گرفته و کافی است برای پیش بینی زمان های عبور این لکه از نصف النهار مبداء مشتری، 2 ساعت و 6 دقیقه به زمان های پیش بینی شده برای عبور لکه بزرگ مشتری اضافه کنید.

اما یکی از عجیب ترین اخبار درباره این لکه سیاه بر روی مشتری، به کارگیری دوربین شماره 3 میدان دید باز هابل است که به تازگی توسط فضانوردان بر روی این تلسکوپ فضایی نصب شده بود. با این که هنوز این دوربین کالیبره نشده است اما در 23 جولای/ 1 مرداد تصویری فوق العاده از لکه سیاه رنگ مشتری گرفت که در آن جزئیات بسیار بیشتری نسبت به عکس هایی که از روی زمین تهیه شده بودند، وجود داشت. سناتور «باربارا میکلسکی»(Barbara A. Mikulski)، رئیس چند کمیسیون در مجلس سنا آمریکا، در این باره می گوید: "این به ما می گوید که فضانوردان و خدمه پرواز در مرکز پرواز فضایی گادرد توانسته اند با موفقیت تلسکوپ هابل را تعمیر کنند. من از این مسئله مغرورم و من نمی توانم برای تصاویر بعدی هابل صبر کنم." یکی از مسئولان مرکز فضایی گادرد ناسا می افزاید:" ما معتقدیم این شدت برخورد کم یاب است و ما بسیار خوشبختیم که توانستیم بقایای آن را با تلسکوپ هابل ببینیم. "

«مت مونتین»(Matt Mountain)، رئیس موسسه تلسکوپ های فضایی علمی، وقت رصدی را با تلسکوپ هابل به گروهی از منجمان به سرپرستی «هیدی هامل»(Heidi Hammel) از موسسه تحقیقات فضایی در بولدر داد. که عکس بالا نتیجه کار این گروه با تلسکوپ فضایی هابل است. هیدی هامل معتقد است که تصاویر این تلسکوپ می تواند به پیدا کردن جواب این سوال کمک کند: این لکه سیاه چگونه به وجود آمده است؟

وی قرار است با کنار هم گذاشتن عکس هایی از این لکه در طول موج های مختلف به سوال بالا پاسخ دهد. تحقیقات این گروه تا کنون مشخص کرده اندازه جسمی که باعث ایجاد چنین لکه ای شده در ابعاد یک زمین فوتبال بوده و برخورد آن هزاران بار قوی تر از دنباله دار یا سیارکی بود که در 1908 میلادی در تونگسکا سیبری با زمین برخورد کرد.

آخرین خبر از لکه سیاه:

این لکه سیاه تا به حال ده ها هزار بار بزرگتر از زمانی است که سیارک یا دنباله دار مورد نظر با جو مشتری برخورد کرد.




کلمات کلیدی :رخدادهای نجومی