کانون نجوم راز آسمان

... من نیز گاهی به آسمان نگاه کرده ام



نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٦:٥۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/۳٠

جدیدترین پژوهش ها نشان می دهد که پیدایش جت های ستاره ای بر خلاف تصور پیشین در نتیجه برخورد با فضای میان ستاره ای نیست، بلکه از ابتدا به صورت توده ‏های متراکم تولید می‏ شوند.

 

تا کنون این‏ طور تصور می شده است که فوران(جت)‏های گازی ناشی از قرص برافزایشی اطراف ستارگان و سیاهچال‏ه ها به صورت پیوسته از قرص به سمت بیرون هدایت شده و در برخورد با فضای میان‏ ستاره ‏ای به صورت توده ‏های متراکم در می‏ آیند. اما با توجه به پژوهش ‏های اخیر به نظر می ‏رسد این فوران‏ ها از ابتدا به صورت توده‏ های متراکم تولید می ‏شوند.

برخی از زیباترین ساختارهای مشاهده شده در جهان، فوران‏ های گازی هستند که توسط ستارگان برافزایشی- نظیر پیش ­ستارگان جوان و  یا سیاهچاله ‏هایی به جرم ستارگان- تولید و با سرعت مافوق صوت از آن‏ها دور می‏ شوند. این فوران‏ ها متشکل از گازهایی هستند که با شتاب بسیار زیاد از قرص ‏های اطراف ستاره‏ ها به بیرون پرتاب شده ‏اند. گازهای در حال سقوط این قرص ‏ها، که معمولا منبع تغذیه ‏ای برای سیاهچاله‏ ها یا ستاره ‏های جوان هستند، برخی اوقات به فضای میان  ستاره ‏ای پرتاب می‏شوند.

تلاش‏ های زیادی صورت گرفته است تا مشخص شود چرا مواد درون قرص‏ ها گاهی به صورت توده ‏های متراکم گازی به بیرون پرتاب می ‏شوند. تا کنون ایده‏ ی اصلی این بوده است که فوران‏ های گازی به صورت جریانی پیوسته به بیرون از قرص هدایت می‏ شوند و سپس در برخورد با فضای میان‏ ستاره ‏ای به صورت توده ‏ی متراکمی که مشاهده می‏ کنیم در می‏ آیند. اما همکاری اخیر میان پژوهشگران فیزیک پلاسما، منجمان و محققان علوم محاسباتی، پرده از راز واقعی این توده‏ های متراکم برداشته است: آن‏ها به صورت متراکم در نمی ‏آیند بلکه به همین صورت متولد می ‏شوند.
 Image

«آدام فرانک»(Adam Frank)، از اساتید اخترفیزیک دانشگاه راچستر (University of Rochester) و یکی از نویسندگان مقاله ‏ای که اخیرا در همین رابطه منتشر شده است، اینگونه توضیح می‏ دهد:"پیش از این، نظریه غالب این بود که فوران‏ های گازی درست مانند شلنگ‏ های آتش‏نشانی هستند که به صورت پیوسته مواد را به بیرون پرتاب می‏ کنند و این جریان پیوسته در برخورد با گرد و غبار و گازهای موجود در فضا قطع می ‏شود. اما به نظر می‏ رسد این‏ نظریه درست نباشد". بنابر گفته‏ های پروفسور فرانک، اصلی ‏ترین یافته‏ تیم بین‏ المللی پژوهش گرانی که روی این موضوع کار می‏ کنند این است که بر خلاف باور کنونی، فوران‏ گازها «بیش‏تر شبیه شلیک گلوله و توپ است» تا جریان پیوسته مواد در شلنگ آتش‏نشانی. به همین دلیل است که عمده ‏ی فوران‏ های گازی ستارگان به صورت مارپیچ، متراکم و بسیار ساختاریافته هستند.

یکی از اعضای تیم تحقیقاتی به نام پروفسور «سرگئی لبدف»(Prof. Sergey Lebedev) و همکارانش در کالج سلطنتی لندن (Imperial College) تلاش کردند تا شرایط فیزیکی یک ستاره را در آزمایشگاه شبیه ‏سازی کنند. نتایج این پژوهش به خوبی با شرایط فوران‏ های گازی ستاره ‏ای تطبیق می‏ کرد. آزمایش پیشگامانه لبدف به شدت مورد تحسین جامعه علمی قرار گرفته است و برخی از آن به عنوان بهترین پژوهش اخترفیزیکی (که تا کنون انجام شده) یاد می ‏کنند.

Image 

لبدف یک پالس پرانرژی را به یک قرص آلومینیومی اعمال کرد. در اولین چند میلیاردم ثانیه، آلومینیوم شروع به تبخیر و ایجاد یک ابر کوچک پلاسما نمود. این پلاسما دقیقا معادل مقیاس میکروسکوپی از قرص برافزایشی اطراف یک پیش ­ستاره عمل می‏ کند که به درون آن کشیده می ‏شود. در مرکز قرص، آلومینیوم به طور کامل از بین رفته و باعث شکل‏ گیری یک سوراخ شده بود. از طریق این سوراخ، میدان مغناطیسی اعمال شده به صفحه می‏ توانست از میان آن عبور کند.

به نظر می ‏رسد نحوه‏ ی برهم‏کنش میدان مغناطیسی با پلاسما دقیقا ویژگی‏های مشاهده شده از فوران‏های ستاره ‏ای را نشان می‏ دهد. در ابتدا، میدان مغناطیسی پلاسمای اطراف قرص را به سمت مرکز هدایت می‏کند. سپس در ساختار پلاسما حبابی ایجاد می‏ شود که پس از تابیدن و به هم پیچیده شدن، به صورت توده ‏ی متراکمی در می‏ آید. در ادامه واقعه مهمی روی می‏ دهد: حباب مغناطیسی اولیه به سمت بیرون پرتاب می ‏شود و یک حباب مغناطیسی دیگر شکل می‏ گیرد. سپس این روند به همین ترتیب بارها و بارها تکرار می‏ شود. این روند پویا باعث رها شدن بسته‏ های پلاسما به صورت توده‏ ای، و نه پیوسته، می ‏شود.

 

با شبیه‏ سازی این پدیده کیهانی در آزمایشگاه، پژوهشگران توانسته‏ اند تا حدی سا‏ز و ‏کار حاکم بر فوران‏ های ستاره ‏ای را مشخص نمایند. به نظر می رسد این میدان‏ های مغناطیسی هستند که ساختارهای متراکم فوران‏ ها را به هنگام تولد شکل می‏ دهند نه برخورد با فضای میان ‏ستاره ‏ای.

 

 منبع :‌صلواتی-ماهنامه نجوم

 








نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٧:۳۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/٢٩

بار دیگر آسمان شب شاهد دو مقارنه‌ی زیبا و جذاب خواهد بود. مقارنه‌ی ماه و ستاره‌ای پرنور از یک طرف و از طرف دیگر مقارنه‌ی سیاره‌ای جلوه‌ای زیبا با آسمان شب خواهند بخشید.

 


در اولین ساعات بامداد چهارشنبه 30 بهمن در حدود ساعت 2 بامداد به زمان مرکزی ایران بعد از طلوع ستاره‌ی غول سرخ و از قدر 1 قلب‌العقرب، ماه نیز با فاصله‌ی 1.8 درجه‌ای از آن طلوع می‌کند. این در حالی است که ماه یک شبی از تربیع دوم خود را گذرانده و به سمت محاق در حال پیش‌روی است. این مقارنه‌ی باشکوه به ما یادآور می‌شود که اختفای ماه و قلب‌العقرب در اردیبهشت و مرداد‌ماه سال آینده مهمان آسمان شب ایران خواهد بود.

 

ولی این پایان ماجرای بامداد واپسین روز بهمن‌ماه نخواهد بود و دقایقی بعد از سپیده عطارد گریزپای را در آسمان شب خواهید یافت که خبر از مقارنه‌ای زیبا در آسمان صبحگاهی می‌دهد. آری، دو سیاره‌ی همسایه یعنی مریخ و مشتری چسبیده به افق به دیدار یکدیگر شتافته‌اند تا بزمی را در آسمان تدارک ببینند. این در حالی است که فاصله‌ی این دو سیاره 0.6 درجه از یکدیگر است و می‌توانید امیدوار باشد که در یک میدان دید مناسب هر دو سیاره را درون تصویر خود نظاره‌گر باشید.

 

 

روزهای آینده عطارد نیز به دیدار مشتری می‌شتابد و از طرف دیگر ماه نیز با ورود به این جمع مناظر باشکوهی را به این اجتماع سیاره‌ای خواهد بخشید.

 

منبع : سراجی - ماهنامه نجوم




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٥:٢٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/٢۸

آزانس فضایی اروپا با تاکید بر اینکه سه ماموریت مارس اکسپرس٬ ونوس اکسپرس و ماهواره کلاستر نتایجی بسیار عالی را تهیه و گردآوری کرده اند، ماموریت آنها را تا پایان سال 2009 تمدید کرد.

 

مارس اکسپرس

 Image

کاوشگر مارس اکسپرس- نخستین ماموریت اروپایی به سیاره ی سرخ- گردش خود به دور مریخ را از اواخر سال 2003 آغاز کرد. این سفینه فضایی علاوه بر تصاویر رنگی با وضوح بالا از سطح مریخ٬ شواهد کانی شناختی از آب مایع را در گذشته مریخ منعکس و همچنین چگالی پوسته ی مریخ را با جزئیات بررسی کرده است. مارس اکسپرس اولین فضاپیمایی بود که متان را در جو سیاره آشکارسازی کرد. فعالیت ابزار راداری این فضاپیما، داده های حاصل از اندازه گیری های عمق سنجی زیر سطحی را به همراه داشته است که رسوبات زیرزمینی یخ آب را نشان می دهند. این ماموریت همچنین توانست به شناخت خوبی از جو مریخ مانند کشف شفق ها در عرض های میانی و نیز تخمین جدیدی از آهنگ فرار جو مریخ به فضا برسد.

ماموریت مارس اکسپرس در گذشته دو بار تمدید شده است که آخرین بار تا اردیبهشت سال 88 می باشد. سومین تمدید٬ این فضاپیما را قادر می سازد تا به ادامه مطالعه در زمینه های شناخت سطح زیرین مریخ٬ مشاهده لایه های جوی بالاتر تحت شرایط متغیر خورشیدی٬ مشاهده متان در جو و نقشه برداری دقیق سطحی بپردازد.

 

ونوس اکسپرس

 Image

ونوس اکسپرس از زمان رسیدن به سیاره زهره در فروردین سال 1385  تا کنون٬ برای نخستین بار به نقشه برداری سه بعدی از جو سمی و ضخیم این سیاره مشغول بوده است. دانشمندان با این داده ها٬ نقشه های هواشناسی وسیعی از زهره تهیه کرده اند که اندازه گیری های میدان های باد٬ دما و ترکیبات شیمیایی جو را نشان می دهد.

این فضاپیما سیستم دینامیکی ابرهای سیاره شامل گرداب جوی قابل ملاحظه ی دو چشمی برقرار در قطب جنوب را به دقت نگریسته است. مولکول های آب یافت شده در فضا که از جو زهره گریخته اند دلیل محکمی بر توجیه صاعقه در جو زهره است.

تمدید قبلی این ماموریت تا اردیبهشت 88 ادامه خواهد داشت و تمدیدی بعدی آن در راستای افزایش درک دانشمندان از چگونگی عملکرد آب و هوای زهره  و نیز جستجوی خصوصیات آتشفشانی فعال در سطح سیاره خواهد بود.

 

کلاستر

Image

ماهواره کلاستر در تابستان سال 2000 پرتاب شد و در اوایل سال 2001 فعالیت خود را آغاز کرد. کلاستر که مجهز به چهار ماهواره است از آن زمان تا کنون به مشاهده مغناط کره ی زمین- حباب مغناطیسی اطراف زمین- مشغول بوده است. عملکرد این ماهواره٬ به شناخت جدیدی از چگونگی تاثیر فعالیت های خورشیدی بر محیط نزدیک زمین منجر خواهد شد.

ماموریت کلاستر آژانس فضایی اروپا٬ شامل 4 فضاپیمای کاملا شبیه به هم در حال پرواز در ارتفاعات 19.000 تا 119.000 کیلومتری بالای زمین است.

نخستین اندازه گیری های کلاستر از جریان های الکتریکی در فضا٬ طبیعت شفق های سیاه را آشکار کرد و پلاسمای تولید کننده امواج را کشف کرد.

تمدید قبلی این ماموریت تا اردیبهشت 88 ادامه خواهد داشت و تمدیدی بعدی آن در راستای افزایش درک دانشمندان از چگونگی عملکرد آب و هوای زهره  و نیز جستجوی خصوصیات آتشفشانی فعال در سطح سیاره خواهد بود.

 




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٢:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/٢٧

اخترشناسان با ثبت تصاویری از جوش و خروش های ناشی از سیاهچاله مرکزی کهکشان NGC 5128 اطلاعات جدیدی را مبنی بر وجود منابع امواج رادیویی در این کهکشان به دست آوردند.

اطلاعات جدید که توسط طول موج ساب میلیمتری تلسکوپ APEX به ثبت رسیده است با ترکیب با طول موج مرئی و اشعه ایکس تصاویر جدیدی را در اختیار اخترشناسان قرار داده است.

کهکشان NGC 5128 نزدیک ترین کهکشان عظیم به کهکشان راه شیری است که در فاصله 13 میلیون سال نوری و در قسمت جنوبی صورت فلکی سنتاروس قرار گرفته است. این کهکشان در گروه کهکشانهای بیضوی قرار داشته و در حال حاضر در حال ترکیب با یک کهکشان مارپیچی است. به همین دلیل این کهکشان به یکی از مناطق قدرتمند ستاره سازی در جهان تبدیل شده و مناظر بدیعی را به وجود آورده است.

کهکشان NGC 5128 میزبان منطقه مرکزی بسیار فعال و درخشانی است که به واسطه حضور سیاهچاله های بسیار عظیم تشکیل شده است. در عین حال حضور این سیاهچاله ها کهکشان NGC 5128 را به منشا تابش قوی امواج رادیویی و ایکس تبدیل کرده است.

در تصاویر به دست آمده حلقه ای غبارآلود در حال چرخش به دور کهکشان به همراه فورانهای رادیویی از مرکز کهکشان قابل مشاهده اند که این پدیده ها نشان دهنده حضور سیاهچاله های عظیم در مرکز کهکشان است. همچنین وجود منابع امواج رادیویی در شمال و جنوب دیسک غبار نیز برای اولین بار و با کمک طول موج ساب میلیمتری در این کهکشان به ثبت رسید. به گفته اخترشناسان سرعت حرکت مواد موجود در فورانهای رادیویی در حدود نیمی از سرعت نور تخمین زده شده است.

بر اساس گزارش ساینس دیلی، دوربین بزرگ تلسکوپ APEX  توسط موسسه مکس پلانک تولید شده است. همچنین این تلسکوپ با قطر 12 متر و در ارتفاع 5هزار متری فلاتی در شیلی نصب شده است.

 

 

منبع : خبرگزاری مهر




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٧:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/٢٦

این پرسش که "چگونه سیاهچاله هایی که در قلب کهکشان هایی مانند کهکشان ما در کمین نشسته اند به سرعت و تا این حد بزرگ شدند؟" معمایی بود که به دنبال کشف سیاهچاله های کاملا رشد کرده و پرجرمی که توسط کهکشان های بسیار جوان در ابتدای تاریخ جهان محاصره شده اند، ‌مطرح گردید.

«کریس کاریلی» (Chris Carilli) از رصد خانه ملی نجوم رادیویی در نیو مکزیکو  به همراه تعدادی از همکارانش، چهار کهکشان را که کمتر از 2 میلیارد سال پس از انفجار بزرگ بوجود آمده اند مورد مطالعه قرار دادند. کاریلی هنگام ارائه نتایج مطالعات خود در جلسه  انجمن نجوم آمریکا گفت: "در مرکز هر چهار کهکشان سیاهچاله ای وجود دارد که از هر جرمی که تا کنون در عالم مشاهده شده سنگین تر است، که ما جرم سیاهچاله مورد نظر را حدود 20 میلیارد برابر خورشید برآورد می کنیم."

 

http://www.nrao.edu/images/supermassiveBlackHoleGalaxy510.jpg

 

از سوی دیگر به نظر می رسد کهکشان میزبان در مقایسه با کهکشان های امرزوی که سیاهچاله ای همسان را در دل خود پنهان کرده اند، با جرمی متوسط شروع به انبساط نموده است و این فرضیه را  پیشنهاد می کند که "در توالی آفرینش ابتدا سیاه چاله ها بوجود آمده اند و بعد کهکشان ها."

در آخر آنها دریافتند که اگر هسته اولیه تشکیل دهنده سیاهچاله ها از  انقباض و انباشتگی ابرهای گازی حجیم و یا رمبش ستارگان ناشی شده باشد، سیاهچاله های متولد شده از آنها برای اینکه تا این حد بزرگ شده باشند بایستی در مراحل ابتدایی پیدایش با سرعت بسیار شگرفی رشد کرده باشند.  

 

منبع : ماهنامه نجوم(Maria Siboni)




کلمات کلیدی :آموزش




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٩:۳٤ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/٢٥

رئیس سازمان فضایی کشور از برنامه اعزام فضانورد ایرانی به فضا خبر داد و گفت: در حال حاضر اقدامات اولیه این برنامه شامل مراحل نیازسنجی و امکان سنجی این امر انجام شده است که امیدواریم طی برنامه پنج ساله پنجم برنامه عملیاتی و مشخصی برای این پروژه اعلام کنیم.

 

رضا تقی پور در گفتگو با خبرنگار مهر پروژه های فضایی را از جمله پروژه های زمان بر دانست و گفت: چین و هند در طی برنامه 15 ساله موفق به ارسال انسان به فضا شدند و ما هم شرایط مشابهی را پیش بینی می کنیم و امیدواریم بتوانیم در زمان کوتاهتری به این هدف برسیم.

وی به برنامه های کشور در زمینه اعزام انسان به فضا اشاره کرد و افزود: در این زمینه اقدام به تدوین برنامه ای جامع کردیم و در این برنامه زیر سامانه های پروژه ارسال انسان به فضا و نقش و وظایف مراکز مختلف تحقیقاتی و دلنشگاهی مشخص شد.

تقی پور با بیان اینکه تحقیقات وسیعی با همکاری مراکز تحقیقاتی و دانشگاهها در این زمینه در دست اجراست به مهر گفت: در حال حاضر اقدامات اولیه این برنامه شامل مراحل نیازسنجی و امکان سنجی انجام شده است و امیدواریم با طرحی جامعی که در زمینه پروژه اعزام انسان به فضا داریم بتوانیم در برنامه پنجم توسعه گامهای خوبی را برای تعریف کامل پروژه و آماده سازی زیرساختهای لازم برداریم.

وی این پروژه را شامل بخشهای مختلف از جمله ماهواره برها، قسمتهای حمل محموله های فضایی به فضا و مسایل پزشکی در فضا ذکر کرد.

تقی پور همچنین با تاکید بر اینکه در این برنامه به پزشکی فضایی نیز توجه شده است به مهر گفت: عناوین زیر پروژه های پزشکی فضایی در برنامه تعریف شده است. در این زیر پروژه ها به مواردی چون شرایط انسان برای اعزام به فضا، شرایط داخل فضاپیما، آموزش افراد، افزایش مهارتهای انسان برای زندگی در فضا و دیگر شرایط مختلف فضایی اشاره شده که در حال مطالعه، بررسی و تدوین در این زمینه ها هستیم.

تقی پور تاکید کرد: اینها مراحلی است که کشورها برای اعزام انسان طی می کنند و ما نیز پس ار طی این مراحل می توانیم نسبت به این امر اقدام کنیم.

به گزارش مهر، روز گذشته نیز نشریه معتبر نیوساینتیست با تشریح دستاورد علمی ایران در پرتاب ماهواره امید از ارسال فضانورد ایرانی به فضا در آینده خبر داده بود.

 

 

منبع : خبرگزاری مهر




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۱:٠٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱۱/۱٤

همزمان با برپایی جشن 30 امین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی نمایشگاهی شامل 30 غرفه در دبیرستان مهرنامی برگزار شده است.

اعضای کانون نجوم راز آسمان نیز با همکاری با یکدیگر غرفه ای جهت ارائه فعالیتهای خود آماده کرده اند.

در ادامه مطلب می توانید عکسهای غرفه نجوم راز آسمان را ملاحظه کنید.




کلمات کلیدی :اطلاعیه