کانون نجوم راز آسمان

... من نیز گاهی به آسمان نگاه کرده ام



نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٩:٤۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦

عضو هیئت دبیران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران، با بیان اینکه گذر بعدی سیاره زهره از مقابل خورشید در سال 1496 خورشیدی رخ خواهد داد، افزود: پدیده نجومی گذر سیاره زهره از مقابل خورشید روز 17 خردادماه رخ می‌دهد از این رو اقدام به احداث دو بنای یادبود به عنوان میراث ماندگار برای آیندگان خواهد شد

محمد رحیمی با بیان اینکه گذرهای سیاره‌ای از مقابل خورشید دید ناظر زمینی تنها برای دو سیاره تیر و ناهید رخ می‌دهد، افزود: گذرها، پدیده‌هایی مثل خورشید گرفتگی هستند، با این تفاوت که در خورشید گرفتگی کامل، ماه تمام قرص خورشید را می‌پوشاند و دیگر نوری از خورشید به زمین نمی‌رسد، اما تیر و ناهید آن قدر از زمین دور هستند که هنگام گذر مثل لکه گرد سیاهی بر قرص درخشان خورشید دیده می‌شوند.

عضو هیئت دبیران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران، ادامه داد: در زمان گذر، زمین، سیاره و خورشید بر یک خط قرار دارند. گذر سیاره "تیر" در هر قرن تا 13 بار روی می دهد، اما گذر سیاره ناهید (زهره) در بهترین شرایط هر قرن فقط 2 بار تکرار می‌شود.

 

تاریخچه رصد گذر سیاره زهره

رحیمی با اشاره به سابقه پدیده نجومی گذر زهره از مقابل خورشید، افزود: پنج سال پیش از وفات ابن سینا (30 ماه می 1032) گذر زهره در ایران و هنگام غروب رخ داد. این گذر از نیمه غربی ایران قابل رویت بوده و با توجه به اینکه زمان آن نزدیک غروب بوده امکان رویت این پدیده بدون هیچ ابراز اپتیکی وجود داشته است.

عضو هیأت دبیران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به مستندات موجود اظهار داشت: شاید نخستین بار در تاریخ، این ابن سینا بوده که شاهد و ثبت کننده پدیده گذر زهره بوده و این اتفاق تا چند صد سال بعد که جرمیا هورکس آن را تکرار کرد، بی رقیب بوده است.

وی با تاکید بر اینکه پس از اختراع تلسکوپ تا به حال 6 گذر زهره رخ داده است، ادامه داد: در سال 1631 کپلر به طور گذر را اما بدون دقت کافی در زمان پیش بینی کرد که البته این گذر مشاهده نشد. 8 سال بعد در سال 1639 ژرمیه هارکس و دوستش ویلیام کربتری گذر زهره را مشاهده کردند که ژرمیه پیش بینی کپلر برای گذرهای قرن 17 را تصحیح کرد و محاسبه کرد که در هر قرن دو گذر با فاصله 8 سال رخ می‌دهد. ژرمیه همچنین با مشاهده این گذر فاصله زمین تا خورشید را برابر با 95 میلیون کیلومتر برآورد کرد که این مقدار دقیق‌ترین عدد تا آن زمان بود.

نصب بناهای یادبود گذر زهره در ایران

رحیمی به حضور رصدگران آلمانی در ایران 1291 هجری قمری در اصفهان به منظور رصد پدیده گذر زهره اشاره کرد و یادآور شد: طبق اسناد تاریخی گروهی از منجمان آلمانی در سال 1874 برای رصد یکی از گذرهای سیاره زهره از مقابل خورشید به ایران سفر می‌کنند تا در اصفهان این گذر را رصد و از آن تصویربرداری و گزارش علمی تهیه کنند.

وی با بیان اینکه این گروه در نزدیکی 33 پل و در محوطه باغ زرشک رصد خانه‌ای موقت برای رصد این واقعه بنا می‌کنند، اضافه کرد: رصد گران آلمانی گذر، در اصفهان سنگ یادبودی از حضورشان در ایران بنا کردند که در آن زمان به باغ زرشک مشهور بوده است.

این محقق افزود: این سنگ بنا بعدها به محل کلیسای وانک منتقل شده است که هم اینک در محل ورود موزه کلیسای وانک در هوای آزاد بدون حفاظ نگهداری می‌شود.

نامه‌ای برای آیندگان

عضو هیئت دبیران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با اشاره به پدیده گذر زهره در روز 17 خردادماه سال جاری، گفت: دراین راستا موسسه آسمان پارس به همراه مرکز آموزش نجوم ادیب، شرکت اختر سپهر سپاهان و ماهنامه ستاره شناسی آسمان شب با حمایت سازمان فضایی جمهوری اسلامی ایران و کمیسیون ملی یونسکو در ایران اقدام به برگزاری برنامه‌های متنوعی برای مشاهده آخرین گذر سیاره زهره از مقابل خورشید تا قرن آینده اجرا می‌کند.

وی برگزاری مسابقات علمی و ترویجی، مسابقه عکاسی از گذر زهره با عنوان عکس‌هایی برای آیندگان و اجرای طرح کپسول زمان را از جمله این برنامه‌ها نام برد و اظهار داشت: طرح کپسول زمان شامل ارسال نامه و لوح برای انسان‌هایی که در قرن آینده و در حدود 105 سال دیگر گذر زهره را خواهند دید، می‌شود، در این طرح از شرکت کنندگان خواسته می‌شود تا نامه‌ای به کسانی که 105 سال دیگر گذر زهره را مشاهده می‌کنند، بنویسند. آثار دریافت شده در اینترنت و رسانه‌ها و یا به صورت لوح فشرده در معرض دید عموم قرار می‌گیرد.

احداث بنای یادبود گذر زهره 2012

مدیر پایگاه خبری ستاره شناسی آسمان پارس، احداث بنای یاد بود گذر زهره را از دیگر برنامه‌های روز 17 خردادماه نام برد و در این باره توضیح داد: در طول صده‌های گذشته همه رصدگران این پدیده، بناهایی برای یادبود این پدیده ایجاد کرده‌اند. ساخت این بناها می‌تواند میراث ارزشمند و ماندگاری برای آیندگان به ویژه منجمان قرن‌های آینده باشد.

رحیمی با تاکید بر اینکه گذر زهره تا سال 1496 خورشیدی تکرار نخواهد شد، ادامه داد: از این رو اقدام به احداث 2بنای یادبود گذر زهره از مقابل خورشید در اصفهان و جزیره کیش خواهد شد.

 




کلمات کلیدی :گزارش




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ٩:٤۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۳/۱٦

برج میلاد تهران بامداد فردا، چهارشنبه، میزبان رصدگران گذر زهره در تهران خواهد بود.

 همزمان با رویداد نجومی گذر زهره از آسمان ایران، رصدگران و منجمان به برج میلاد تهران می آیند تا از فراز بلندترین برج ایران به تماشای گذر زهره در نخستین ساعات بامداد 17 خرداد ماه بنشینند.

این برنامه به میزبانی برج میلاد و باهمکاری برنامه تلویزیونی آسمان شب، ، انجمن نجوم آماتوری ایران و مرکز نجوم آستان حضرت عبدالعظیم (ع) است.

علاقه مندان به علم نجوم و ستاره شناسی می توانند برای حضور در این برنامه با مراجعه به سایت برج میلاد تهران به نشانی www.tehranmiladtower.ir اقدام به ثبت نام کنند. ضمن آنکه در این برنامه بخش ویژه ای برای رصد عمومی در فضایی مجزا نیز برای علاقه مندان تدارک دیده شده است.

این برنامه فردا 17 خرداد ماه از ساعت 5 تا 9 صبح در برج میلاد تهران برگزار می شود.




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۱۱:۳٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩۱/٢/٢٠

ستاره‌شناسان در سازمان هوا فضا‌ی آمریکا، ناسا،سیاره جدیدی را خارج از منظومه خورشیدی کشف کرده‌اند که اندازه آن تقریبا دو برابرو نیم کره زمین است و به سیاره ما شباهت‌های فراوان دارد.

 

این سیاره که «کپلر ـ ۲۲بی» نام‌گذاری شده در محدوده‌ای از یک منظومه دیگر قراردارد که شرایط جوی آن با محل کره زمین مشابه است و به همین خاطر ستاره‌شناساناحتمال می‌دهند که از نظر امکان وجود حیات این ستاره بهترین موردی باشد که تاکنونکشف شده است.

این سیاره در مدار ستاره‌ای شبیه به خورشید می‌چرخد، دمای سطح آن حدود ۲۲ درجه وفاصله آن با کره زمین حدود ۶۰۰ سال نوری است.

به نوشته روزنامه بریتانیایی گاردین، دانشمندان حدس می‌زنند که در سطح این سیارهخاک و آب وجود دارد و بنابراین معتقدند که شرایط زیست در آن می‌تواند به کرهزمینشباهت فراوانی داشته باشد. با این همه هنوز مشخص نیست که مواد اصلی تشکیل‌دهنده اینسیاره سنگ، مایعات یا گاز است.

این سیاره توسط تلسکوپ بزرگ ناسا به نام «کپلر» رصد شده است که کار آن ردیابی وشناسایی سیاره‌های ناشناخته است. این اولین باری است که این تلسکوپ سیاره‌ای مشابهکره زمین را در منطقه‌ای که نه به شدت گرم و نه به شدت سرد است شناسایی می‌کند.

ستاره‌شناسان ناسا قبلا نیز در دو مورد شناسایی سیاره‌هایی را در یک چنینبخش‌هایی از فضا اعلام کرده بودند، اما هیچ یک از این سیاره‌ها شرایط مشابه کرهزمین را نداشتند. یک مورد از آنها در محدوده‌ای بسیار گرم واقع شده و مورد دیگر نیزاز سوی دانشمندان دیگر مورد تردید قرار گرفته است.

تلسکوپ «کپلر» تاکنون هزار جرم آسمانی را که حدس زده می‌شود سیاره‌هایی مشابهکره زمین باشند کشف کرده است. به این ترتیب شمار سیاره‌های شناسایی شده به نسبت قبلدو برابر شده است. اندازه ده مورد از این سیاره‌ها به کره زمین بسیار نزدیکاست.

یکی از دانشمندان ناسا که مسئولیت هدایت تلسکوپ «کپلر» را برعهده دارد روز گذشتهدر یک کنفرانس خبری در شهر واشینگتن، پایتخت ایالات متحده، گفت: «کشف این سیارهجدید گام بسیار مهمی در مسیر شناسایی سیاره‌های مشابه کره زمین است. ادامه فعالیت وکشفیات تلسکوپ کپلر اهمیت ماموریت علمی ناسا برای پاسخ‌گویی به سوالات حیاتی درمورد جایگاه ما در کل فضا را به خوبی نشان می‌دهد

یکی دیگر از دانشمندان ناسا در مرکز ستاره‌شناسی ایالت کالیفرنیا که سرپرستیگروه مسئول کشف این سیاره جدید را برعهده داشته می‌گوید: «ما در ردیابی و شناساییاین سیاره خوش‌اقبال بودیم. درست سه روز پس از آغاز کار مجدد فضاپیمایی که تلسکوپکپلر را حمل می‌کند این سیاره جدید رصد شد که همزمان با ایام تعطیلات سال ۲۰۱۰میلادی بود

روزنامه گاردین در پایان این گزارش یادآوری می‌کند که طی چند دهه اخیر بیش ازهفتصد سیاره دیگر در خارج از منظومه خورشیدی کشف و موقعیت آنها ثبت شده است. تاییدوجود و موقعیت چند هزار سیاره دیگری که تاکنون رصد شده‌اند منتظر ادامه ماموریت‌هایفضاپیمایی است که تلسکوپ «کپلر» را حمل می‌کند.

مجموعه این سیاره‌ها توسط سازمان ناسا در یک آلبوم بزرگ روی وب‌سایت این سازمانانتشار یافته است. در این اسناد علاوه بر موقعیت و فاصله این سیاره‌ها از کره زمین،می‌توان اطلاعات دقیقی را در مورد میزان شباهت آنها به سیاره ما به دست آورد، ازجمله دمای سطح این سیارات و شرایط آنها برای رشد و تبلور حیات.




کلمات کلیدی :اکتشافات نجومی




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۱۱:۱۱ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٢/٢۳


با توجه به تعریف انتخاب روز نجوم یعنی نزدیکترین روز تعطیل هفته به تربیع اول ماه قمری در بازه پانزدهم آوریل تا پانزدهم می هر سال و با درنظر گرفتن جمعه به عنوان روز تعطیل رسمی در کشور جمهوری اسلامی ایران شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران روز جمعه بیست و سوم اردیبهشت ماه 1390 را به عنوان روز نجوم و هفدهم الی بیست و سوم اردیبهشت سال جاری را به عنوان هفته نجوم در نظر گرفته است. از همه گروههای نجومی که مایل به ارائه برنامه های خود به این مناسبت ها در سایت شاخه هستند دعوت می شود برنامه های خود را به آدرس پست الکترونیکی astroday90@gmail.com برای شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران ارسال نمایند.

 روز بین المللی نجوم در چند سال اخیر تبدیل به یکی از فرصتهای اصلی برای ترویج دانش نجوم و علاقه مند کردن مردم برای توجه به جهان بالای سر خود بوده است. جهانی شگفت انگیز که همیشه انسان را مجذوب خود می کرده است و در طول تاریخ بارها با رشد و جهش هایی که تجربه کرده است، زندگی ما انسانها را به سطحی دیگر از نظر معنی شناختی منتقل کرده است.

هفته وروز نجوم اگرچه در ایران مدت طولانی نیست که برگزار می شود اما در همین مدت کوتاه توانسته است به تجربیات ارزشمندی دست پیدا کند و در حالی که علاقمندان فراوانی را وارد حوزه دانش زیبای نجوم ساخته است و همزمان شرایط حضور ایرانیان در فعالیت های ترویجی علمی را به اطلاع جامعه جهانی رسانده است. در طی حدود 7 سال برگزاری هفته وروز جهانی نجوم ایران 2 بار برنده جایزه ویژه ای از سوی برگزار کننده این مراسم شده است.

شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران بنابر وظیفه خود در سالهای گذشته تلاش کرد تا برگزاری برنامه هایی را در تهران و سایر شهرستانها سامان دهد ودرسال 1385 برنامه ای که با همکاری گروههای نجومی محلی در تهران و شهرستانهای سراسر کشور برگزار شد باعث شد تا جایزه ویژه برگزاری روز جهانی نجوم در جهان در آن سال به ایران تعلق گیرد.
در سال جاری شاخه آماتوری تصمیم دارد با توجه به تجربیاتی که گروههای مختلف در سالهای اخیر به دست آورده اند و بنابر اهدافی که از قبل داشت- بیش از گذشته به نقش هماهنگ کنندگی و راهنمایی برای علاقمندانی که نیازمند کمک هستند بپردازد و به همین دلیل از همه گروهها و انجمن ها و علاقمندان دعوت می کند تا همراه یکدیگر به برگزاری این مراسم بپردازند. شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران مانند همیشه آماده انجام هرگونه حمایت و کمک معنوی به برگزار کنندگان این مراسم و معرفی آنها به جامعه نجومی کشور است و به همین منظور امسال مشاور ویژه ای را در این خصوص در اختیار علاقمندان خواهد گذاشت.

لذا شاخه آماتوری انجمن نجوم ایران با توجه به پیشینه کهن ایران در زمینه اختر شناسی و نقش مهم نجوم و توجه به آن در نقش یکی از ستون های اصلی توجه به علم و نقشی که ترویج درست علم در توسعه علمی کشور بازی می کند و با تاکید بر موقعیت حساس امروز جامعه نجوم آماتور و حرفه ای ایران از همه گروهها و انجمن ها ، رسانه ها و علاقمندان می خواهد تا با برنامه ریزی مناسب در این رویداد جهانی علمی مشارکت نمایند.

منبع : Asiac.ir




کلمات کلیدی :اطلاعیه و کلمات کلیدی :رخدادهای نجومی




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۸:٢۱ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/۸/۳٠

همزمان با آغاز سال تحصیلی جدید ، کانون نجوم راز آسمان سومین سال فعالیت خود را جشن گرفت .

اعضای جدید ثبت نام شدند و جلسه اول کانون در تاریخ 16 آبان ماه برگزار شد .




کلمات کلیدی :اطلاعیه




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۸:٢۱ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٩/٥/٢٥

به گزارش خبرگزاری مهر، گروهی از ستاره شناسان بین المللی به سرپرستی محققان دانشگاه فلوریدا با کمک رادیوتلسکوپ CSIRO موفق شدند توده ای را کشف کنند که بیشتر آن از گاز هیدروژن و گرد و غباری تشکیل شده است که برای تشکیل یک جرم ستاره ای بسیار عظیم درحال فروپاشی در روی خود هستند.


این دانشمندان در این خصوص اظهار داشتند: 'ستارگان عظیم، کمیاب هستند چرا که تنها یک بخش کوچک از تمام ستارگان را به خود اختصاص داده اند. این ستارگان در ادامه فروپاشی توده های گازی بی نهایت حجیم تشکیل می شوند. زمانی که توده ها ابعاد کوچکتری داشته باشند احتمال تشکیل ستارگان بزرگ بسیار محدود می شود.'

مناطقی از فضا که در آنها این ستارگان عظیم تشکیل می شوند بسیار محدود و دور هستند و در بیشتر موارد در فاصله هزار سال نوری یا بیشتر قرار دارند به همین دلیل رصد آنها بسیار دشوار است.


 



اکنون این دانشمندان با کمک رادیوتلسکوپ 22 متری CSIRO در نزدیکی 'کونابارابران' در نیوولز جنوبی واقع در استرالیا و در پی بررسی 200 جرم آسمانی از این نوع موفق شدند یک توده حجیم را پیدا کنند.
بیشتر این توده از هیدروژن گازی و گرد و غباری به قطر سه یا چند سال نوری تشکیل شده است. این گازها و گرد و غبار درحال فروپاشی بر روی خود هستند و احتمالا به زودی یک جرم ستاره ای عظیم را می سازند.


این توده گازی که با شناسه BYF73 نامگذاری شده است در فاصله حدود 8 هزار سال نوری از زمین و در صورت فلکی 'جوء جوء' در آسمان جنوبی قرار دارد.




کلمات کلیدی :اکتشافات نجومی




نویسنده : کانون نجوم راز آسمان ; ساعت ۱۱:۳٩ ‎ق.ظ روز ۱۳۸٩/٥/٤

اخترشناسان به تازگی توانستند با استفاده از تلسکوپ فضایی هابل، منظومه ای فراخورشیدی را به همراه سیاره ای با دنباله ای در اطراف آن کشف کنند.

 

شاید همه ی ما بارها و بارها اصطلاح غلط ستاره ی دنباله دار را از زبان مردم عوام که آشنایی چندانی با نجوم و آسمان ندارند شنیده باشیم و مدام آن ها را گوشزد به اشتباهشان کنیم، اما اکنون لغتی پا به میدان می گذارد که اتفاقا اصطلاحی درست و کاملا حقیقی است.

تلسکوپ فضایی هابل توانست با استفاده از ابزار قدرتمند طیف نگاری خود موسوم به (STIS) و همچنین طی رصدهای مداوم بر روی منظومه ای فراخورشیدی، وجود سیاره ای به همراه دنباله ی عظیمی در اطراف آن را آشکار کند.

 

Image

 نمای خیالی از سیاره HD 209458b به همراه دنباله ای زیبا در کنار ستاره مادر

 

سیاره ی غول پیکر HD209458B سیاره ای گازی و مشتری مانند می باشد که در فاصله ی 153 سال نوری از زمین قرار گرفته است. این سیاره به شدت در دام نیروی گرانش ستاره منظومه ی خود گیر افتاده است. به این ترتیب به ناچار در فاصله ی بسیار نزدیکی از ستاره ی خود قرار گرفته است و همین امر سبب شده تا دمای جو این سیاره تا بیش از 1100 درجه ی سانتیگراد (2000 درجه فارنهایت) بالا بیاید.

همچنین چنین مدار نزدیکی نشان می دهد که این سیاره ی گازی عظیم، تحت سلطه ی نیروهای شدید از جمله بادهای ستاره ای عظیم ازسوی ستاره ی میزبان قرار گرفته که طبق گفته ی کارشناسان همین نیروهای شدید، عامل اصلی ایجاد دنباله ی آن است.

این غول گازی روزانه بیش از 36 هزار کیلوگرم از جرم خود را از دست می دهد که تصور می شود تبخیر این سیاره توسط همان بادهای شدید خورشیدی صورت می گیرد و منجر به ایجاد دنباله ای در پشت آن می شود.

قطعا با تبخیرهای عظیمی که از این سیاره صورت می گیرد، به زودی سیاره ی HD209458B تمام جرم خود را از دست می دهد و به مرور زمان ناپدید می گردد، اما باز هم طبق محاسبات تا تبخیر کامل سیاره، بیش از یک تریلیون سال وقت باقی است.

جالب است بدانید این سیاره آنقدر به ستاره ی خود نزدیک است که با سرعت سرسام آوری به دور آن می گردد و هربار چرخش کامل آن به دور ستاره ی مادر حدود 3.5 روز به طول می انجامد.

برای درک بهتر این مقیاس را با مدت زمانی که نخستین سیاره ی منظومه ی شمسی ما عطارد یا تیر طول می کشد تا یک دور کامل به دور خورشید بگردد مقایسه کنید که حدود 88 روز است و همچنین یک دور چرخش کامل زمین به دور خورشید حدود 365 روز است.




کلمات کلیدی :اکتشافات نجومی